Trung lang tướng quân Hoàng Kim Hùng trong chiến dịch “Quang Trung đại phá quân Thanh”

Thứ hai - 09/01/2017 13:59
Mùa xuân năm Kỷ Dậu, cách nay 228 năm (1789 - 2017), dướii sự lãnh đạo của người anh hùng áo vải cờ đào Quang Trung, quân và dân ta đã đánh tan 29 vạn quân Thanh làm nên chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa. Trong đó có Hoàng Kim Hùng là người tiêu biểu nhất cho các tầng lớp yêu nước của nhân dân Quảng Trị hồi bấy giờ trong phong trào Tây Sơn.
Hoàng Kim Dũng cháu đời thứ XVI của Trung lang tướng quân Hoàng Kim Hùng (1)
Hoàng Kim Dũng cháu đời thứ XVI của Trung lang tướng quân Hoàng Kim Hùng (1)
Quang Trung Nguyễn Huệ sinh năm 1753 tại Bình Định trong một gia đình gốc Nghệ An đã lưu lạc vào Nam trong cuộc nội chiến Trịnh - Nguyễn từ thế kỷ trước. Quang Trung-Nguyễn Huệ là người giỏi võ nghệ, có vai trò quan trọng trong sự hình thành và phát triển của võ phái Tây Sơn, Bình Định, trực tiếp rèn luyện nghĩa quân trong giai đoạn đầu của cuộc khởi nghĩa Tây Sơn. 
Từ giữa thế kỷ XVIII, các chúa Trịnh ở Đàng Ngoài, chúa Nguyễn ở Đàng Trong đi vào con đường ăn chơi sa đọa. Chính quyền phong kiến cả nước đã suy yếu, đổ nát, không có khả năng thực hiện những chức năng của nhà nước đối với đất nước, nhân dân mà còn gây cản trở cho sự phát triển của dân tộc, chia cắt đất nước, để mặc giai cấp địa chủ cướp ruộng đất của nông dân, thiên tai, đói kém hoành hành... Do đó, mâu thuẫn giai cấp trở nên sâu sắc.
Đóng quân ở Phú Xuân, Nguyễn Huệ phải lo đối phó với các loại kẻ thù ở cả hai đầu đất nước. Ở Đàng Trong, Nguyễn Ánh hết cầu cứu vua Xiêm, lại mở đường cho sự can thiệp của chủ nghĩa tư bản phương Tây. Ở Đàng Ngoài, vào cuối năm 1786, Vua Lê Hiến Tông mất, Lê Chiêu Thống lên thay, với một bản tính bạc nhược ươn hèn. Lợi dụng cơ hội đó, vua Càn Long nhà Thanh điều động 29 vạn quân tinh nhuệ cùng nhiều dân binh phục vụ, đặt dưới sự thống lĩnh của Tôn Sĩ Nghị, Tổng đốc hai tỉnh Quảng Đông, Quảng Tây cùng với đề đốc Hứa Thế Hanh, Tri phủ Điền Châu Sầm Nghi Đống chuẩn bị xâm lược nước ta. Cuối năm 1788 quân Thanh tràn vào xâm lược nước ta theo bốn hướng và đến ngày 17 - 12 - 1788, chiếm đống Thăng Long, rồi lần lượt chiếm đóng một số nơi khác. Quân Tây Sơn bấy giờ ở Bắc Hà do Ngô Văn Sở chỉ huy, theo kế sách của Ngô Thời Nhậm rút về đóng ở Tam Điệp và Biện Sơn, đồng thời cho người cấp báo với Bắc Bình Vương Nguyễn Huệ.
Ngày 25 (tức ngày 22 - 12 – 1788 âm lịch), Nguyễn Huệ đã chọn khu vực núi Bân (tức Bân Sơn) ở phía Nam kinh thành Phú Xuân (Huế) để làm lễ đăng quang lên ngôi Hoàng đế, lấy niên hiệu là Quang Trung và phát động cuộc hành quân thần tốc ra Bắc. Ngay tại lễ lên ngôi, vua Quang Trung dõng dạc đọc lời hịch: “Đánh cho để dài tóc. Đánh cho để đen răng. Đánh cho nó chích luân bất phản. Đánh cho nó phiến giáp bất hoàn. Đánh cho sử tri Nam quốc anh hùng chi hữu chủ”. Sau lời hịch, nhà vua đã tuốt gươm khỏi vỏ đưa thẳng lên trời cao thể hiện ý chí quyết tâm chiến thắng giặc xâm lăng, bảo vệ bờ cõi non sông Việt Nam.
Dưới sự chỉ đạo tài tình Quang Trung hoàng đế, hàng vạn binh sĩ của ta đã thần tốc tiến quân ra Bắc trong Tết Kỷ Dậu. Từ đêm 30 đến chiều mùng 5 Tết Kỷ Dậu 1789, quân Tây Sơn đã tiêu diệt trên 20 vạn quân Thanh do Tôn Sĩ Nghị chỉ huy, làm nên chiến công Ngọc Hồi - Đống Đa, chấm dứt mộng xâm lăng ngàn đời của phong kiến phương Bắc. Cuộc Khởi nghĩa Tây Sơn đã làm nên những trang sử hào hùng của dân tộc. Nhân dân cả nước tập hợp dưới ngọn cờ của người anh hùng áo vải Nguyễn Huệ, chấm dứt cuộc chiến tranh huynh đệ tương tàn, xóa bỏ ranh giới phân tranh của hai thế lực Trịnh - Nguyễn.
Trong cuộc khởi nghĩa Tây Sơn thời bấy có Trung lang tương quân Hoàng Kim Hùng người làng Vĩnh An  (nay là thôn Vĩnh An, xã Cam Hiếu, huyện Cam Lộ). Hoàng Kim Hùng sinh ra trong gia đình giàu truyền thống yêu nước, có 5 anh em ruột tham gia phong trào Tây Sơn là: Hoàng Kim Tào Tây Triều vệ úy. Hoàng Kim Lâm tòng quân Tây Triều mất tích. Hoàng Kim Thạch tòng quân Tây Triều tử trận. Hoàng Kim Thuyết tòng quân Tây Triều tử trận tại Hải Phòng. Đặc biệt có người chú ruột là Hoàng Kim Lan tục gọi ông Quỳnh từ trần ngày 27 tháng 11 mộ táng tại Lâm Cấm (là vùng rú cấm trước cách 1km mặt nhà ông) cựu tòng quân Tây Triều ngũ bảo hữu châu sắc Đô Ty (Đô Ty là cơ quan quân đội có cấp trấn của Tây Sơn (tương đương với cấp tỉnh hiện nay). Tộc phả còn ghi:
Hoàng Kim Hùng, tự là khoáng, hiệu là Thiền, sinh ngày 12 - 12 Giáp Thân 1777 (tháng 11 Âm lịch). Cũng như hàng vạn thanh niên khác ở Thuận Hóa, năm 1786, Hoàng Kim Hùng đã tham gia phong trào Tây Sơn và được Nguyễn Huệ tin tưởng giao việc chiêu mộ binh sĩ, bổ sung quân cho lực lượng nghĩa quân lúc ông mới 22 tuổi. Bằng tài năng của mình, Hoàng Kim Hùng đã chiêu mộ và luyện tập được một lực lực lượng nghĩa binh đông đảo, góp phần xây dựng quân đội Tây Sơn ngày phát triển mạnh mẽ. Nhờ đó, ông được Nguyễn Huệ tin yêu, trọng dụng và được ban thưởng tước hầu vào năm 1788. Trung lang tướng quân có tướng hiệu là “Hổ Hầu”, có ấn riêng. Ông còn được thưởng bức trướng “Lan Xú”, trên đề “Trung Thần Bất Sự Nhị Quân”. Vị tướng trẻ Hoàng Kim Hùng được giao chỉ huy đội thân binh, chiến đấu bên cạnh vua Quang Trung, góp phần làm nên chiến thắng oanh liệt, quét sạch ngoại xâm ra khỏi đất nước vào mùa xuân Kỷ Dậu (1789). Ông tận tụy với sự nghiệp phò vua, giúp dân cứu nước, trung thành tuyệt đối, hy sinh cho đại nghĩa, tô thắm ngọn cờ đào Tây Sơn do vua Quang Trung lãnh đạo. Ông cũng từng cùng Ngô Thời Nhiệm đi sứ Trung Quốc. 
Tương truyền, khi Hoàng Kim Hùng cùng đoàn Tây Sơn do vua Quang Trung chỉ huy kéo quân ra Bắc đánh quân xâm lược Mãn Thanh, đi qua làng Vĩnh An - quê ông, chính vua Quang Trung và bộ tham mưu nghĩa quân Tây Sơn đã dừng lại nghĩ chân. Khu vực trú quân tại Đội Đưng (xứ Đùng Lan), tức khu vực rừng cấm trước mặt nhà ông. Đây là bản doanh tạm thời của Bộ chỉ huy. Cánh đồng làng Vĩnh An xưa là thao trường của nghĩa quân. Ở đây có bãi tập voi và tập ngựa. Nhân dân truyền gọi là tàu voi, tàu ngựa. Chính căn nhà của ông Hoàng Kim Hùng là nơi ngày trước dùng làm Phủ đường của chính quyền Tây Sơn, có tiền đường và hậu chẩm. Vua Quang Trung đi 4 lọng vàng, còn ông đi 4 lọng xanh với khí thế uy nghiêm và oai phong lẫm liệt, được nhân dân Quảng Trị đón chào hết sức tôn kính và thán phục.
Khi vua Quang Trung qua đời vào năm 1782, mặc dù ở tuổi 28 đầy sung sức, nhưng Hoàng Kim Hùng chán ghét cảnh quan trường bè cánh, xu nịnh dưới triều Cảnh Thịnh, ông cáo quan về trú ẩn ở quê nhà, sống cuộc đời thanh bạch như bao bậc trí lão khác trong làng. Dù triều đại có thay đổi, ông vẫn giữ được khí tiết một vị tướng Tây Sơn, một tấm lòng yêu nước thương dân, nên mãi mãi được người đời ngợi ca:
Thượng uyển hữu khán hoa, thơ kiếm phong trần thiên vị lão
Bình quan kim tích mã, giang sơn chi điểm địa tằng kinh”.
Hoàng Kim Hùng là vị tướng tài ba của quê hương Quảng Trị. Ông đã góp công sức rất lớn trong cuộc chiến thắng 29 vạn quân Thanh xâm lược mùa Xuân Kỷ Dậu. Tấm gương của Trung lang tướng quân Hoàng Kim Hùng là niềm tự hào cho dòng họ Hoàng Kim, của nhân dân Quảng Trị, cũng như đất nước. Noi theo gương sáng của các bậc tiên tổ, hiền nhân đến nay dòng họ Hoàng Kim có rất nhiều người đổ đạt, có tài, có đức được xã hội trọng dụng.
Hoàng Kim Hùng, mất ngày 7 tháng 3 Ất Mùi. Thọ 71 tuổi. Khu lăng mộ của Trung lang tướng quân Hoàng Kim Hùng hiện tọa lạc tại làng ở làng Vĩnh An, xã Cam Hiếu, huyện Cam Lộ. Trung lang Tướng quân Hoàng Kim Hùng là một nhân vật lịch sử đặc biệt đối với sự nghiệp phát triển của lịch sử dân tộc, lăng mộ của ông được công nhận di tích lịch sử cấp tỉnh năm 2011. Nên chăng đề nghị Bộ VH-TT-DL cùng với Cục Di sản nâng tầm lăng mộ của Trung lang tướng quân là di tích quốc gia.
Nguyễn Văn Thanh
 
Tài liệu tham khảo:
-Lịch sử quân sự Việt Nam, tập 2 (từ năm 1428 đến 1858), NxB CTQG, HN, 2014.
-Nguyễn Phan Quang: Phong trào Tây Sơn và anh hùng dân tộc Quang Trung, NxB.Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2005.
-TS. Nguyễn Minh Tường: Người dân Bắc Hà với Nguyễn Huệ - Quang Trung, Kỷ yếu hội thảo khoa học "Phú Xuân Thuận Hoá thời Tây Sơn”, Huế, tháng 12-2001

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây