Nhớ về Làng Chiếu Lâm Xuân ngày ấy

Thứ năm - 07/07/2016 16:35
Lâm Xuân thuộc xã Gio Mai, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị là một làng cổ được "Ô Châu cận lục", "Phủ biên tạp lục" đề cập đến với nghề dệt chiếu cói từ lâu đời. Nghề Chiếu Lâm Xuân từng được vinh danh là một trong các làng nghề nổi tiếng của Việt Nam.
Hình minh họa ( Nguồn: Internet)
Hình minh họa ( Nguồn: Internet)

Nghề làm chiếu đã được hình thành từ rất sớm trên vùng đất Lâm Xuân, gắn bó với sự phát triển hàng trăm năm của người dân nơi đây. Làng Lâm Xuân nổi tiếng với nghề làm chiếu từ việc tận dụng những nguyên liệu có sẵn ở làng. Nguyên liệu để làm nên một chiếc chiếu là cây cói, được khai thác từ các cánh đồng cói quanh làng và cây đay,dùng để tạo các đường sân của chiếu, được khai thác từ vùng rừng núi miền Tây Gio Linh. Khuôn dệt chiếu rất thô sơ và đơn giản, được làm hoàn toàn bằng tre và gỗ. Màu của chiếu chính là màu nguyên thủy của cói. Để Chiếu có màu trắng đẹp thì Cói phải phơi được nắng và giữ gìn cẩn thận. Chiếu Lâm Xuân thường có hai loại phổ biến: khổ 1m và khổ 1,6m. Chiếu dệt xong muốn cho phẳng phải đem đập, rũ và trải lên giường ít hôm mới có thể đưa vào sử dụng.

Chiếu Lâm Xuân từng được ưa chuộng bởi nhiều ưu điểm mà không nơi nào có thể sánh được. Đó là, người sử dụng chiếu có thể cảm nhận được cảm giác mát mẻ, thoải mái và thư thái trong những ngày hè oi bức; hay cảm giác ấm áp, yên lòng vào mùa đông giá lạnh. Hơn nữa, chiếu mới dệt thường có mùi thơm rất dễ chịu, màu sắc giản đơn mà hài hòa, trơn nhẵn, có độ mịn vừa phải, dễ giặt và thoát nước nhanh nên cũng rất chóng khô. Chiếu có độ bền cao hơn so với các loại chiếu nhựa của Trung Quốc hay Thái Lan. Trước đây, cả làng có hơn 2/3 số hộ làm nghề, với trên 100 khung dệt, mỗi hộ đều có 1 – 2 khung. Nhờ đôi bàn tay khéo léo, cùng sự cần cù, niềm đam mê tạo ra những sản phẩm chất lượng của các nghệ nhân, chiếu Lâm Xuân ngày càng nổi tiếng, được ưa chuộng gần xa. Mỗi ngày, cả làng dệt đươc hơn 300 sản phẩm các khổ để đưa đi tiêu thụ, cung cấp cho các vùng Hải Lăng, Cam Lộ,… hay ở các nơi khác như Quảng Bình, Thừa Thiên Huế.

Đây không chỉ là nghề truyền thống gắn bó với nét đẹp văn hóa của một vùng quê, mà còn là nghề mưu sinh góp phần tạo nguồn thu nhập cho mỗi gia đình, tuy không giàu có nhưng nó cũng đảm bảo được cuộc sống ổn định và đã nuôi sống biết bao thế hệ con em nơi đây thành tài.

Một thời vàng son nay chỉ còn là dĩ vãng

Nếu ngày trước chiếu Lâm Xuân được ưa chuộng và sử dụng phổ biến, rộng rãi trên thị trường thì bây giờ Chiếu chỉ được sản xuất để phục vụ nhu cầu tự cung tự cấp của một số hộ gia đình trong vùng. Nếu ngày trước nhà nhà trong làng đều có khuôn dệt chiếu thì ngày nay chỉ còn lại đôi ba hộ gia đình còn giữ lại khuôn để nhớ về như là một kỷ niệm đã từng gắn bó với đời sống quê hương hàng trăm năm. Thậm chí, nghề dệt chiếu đã mai một và không được truyền dạy cho thế hệ sau. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến sự thất truyền đáng buồn của làng nghề truyền thống này, nhưng chủ yếu là hai nguyên nhân chính. Thứ nhất, đó là sự cạn kiệt về nguyên liệu.Con sông Cánh Hòm đã bị ngăn mặn để lấy nước phục vụ nhu cẩu sản xuất nông nghiệp, khiến cho cây cói, cây lác - nguyên liệu quan trọng để làm chiếu không còn. Việc thiếu thốn nguyên liệu làm cho nghề dệt chiếu trở nên khó khăn hơn bao giờ hết. Thứ hai, trước cơn lốc của thị trường kinh tế hàng hóa, cùng sự phát triển của xã hội, tiêu chuẩn về cái đẹp của người tiêu dùng ngày càng cao, nhiều mặt hàng chiếu Trung Quốc, Thái Lan đa dạng, phong phú, với nhiều thể loại, chất liệu, kích cỡ, màu sắc, mẫu mã, kiểu dáng, hoa văn bắt mắt phù hợp với nhu cầu thị hiếu của người tiêu dùng. Chiếu cổ truyền Lâm Xuân tuy bền, chắc chắn nhưng cũng khó có thể cạnh tranh, dẫn đến nguy cơ sản phẩm khó tiêu thụ và dần dần biến mất.

Ngày nay, khi nhu cầu thị hiếu người tiêu dùng dần dần thay đổi: “người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam”, những sản phẩm thủ công ngày càng có chỗ đứng. Sự quan tâm, chú trọng để tìm được một hướng đi thích hợp trong công tác đầu tư khôi phục, củng cố mở rộng sản xuất, nâng cao kỹ thuật và chất lượng sản phẩm để làng nghề chiếu Lâm Xuân được tái truyền và phát triển phù hợp với nền kinh tế hàng hóa luôn là trăn trở, ước nguyện trong tâm thức của người dân làm nghề dệt chiếu nơi đây.

Tác giả bài viết: Nguyễn Trang Nhi

 Từ khóa: n/a

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây