Đình làng Mai Xá Chánh

Thứ sáu - 31/10/2014 10:12
Đình làng Mai Xá Chánh thuộc thôn Mai Xá, xã Gio Mai, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị. Đình cách thị xã Đông Hà 7 km về phía Đông Bắc, cách thị trấn Gio Linh 10 km về phía Đông Nam, cách UBND xã Gio Mai 1,5km về phía Tây Nam. Đây là một ngôi đình có nhiều giá trị về kiến trúc, nghệ thuật, lịch sử, văn hoá của vùng đất Quảng Trị.
Cổng tam quan đình làng Mai Xá chánh
Cổng tam quan đình làng Mai Xá chánh

Đình làng Mai Xá Chánh là một ngôi đình được xây dựng khá sớm trên vùng đất Quảng Trị . Ra đời vào thể kỷ XI,  mà chủ nhân là của cộng đồng người Việt trong đợt di dân vào khai phá vùng đất mới dưới thời nhà Lý.Trãi qua bao biến cố thăng trầm của lịch sử - xã hội, ngôi đình được phục dựng, trùng tu nhiều lần và lần cuối cùng là vào năm 2005. Dẫu không còn giữ được những giá trị nguyên gốc nhưng vẫn bảo lưu được nhiều giá trị về kiến trúc nghệ thuật cổ; Và những giá trị vật chất và tinh thần,  ghi dấu qua nhiều thời kỳ lịch sử về tư duy nhận thức của người Việt trong quá trình hội nhập và phát triển một vùng đất mới của ông cha ta.

Đây là một ngôi đình có lối kiến trúc cổ, độc đáo theo lối nhà rường Trung Trung Bộ. Chiều dài 12m, chiều rộng 8,2m gồm 3 gian 2 chái. Các cấu kiện cột kèo xuyên, trến, đòn tay đều làm bằng gỗ mít có chạm trỗ hoa văn cầu kỳ, đặc biệt toàn bộ cột đều có kích thước rất lớn đường kính trung bình 50cm. Nóc diềm và bốn gốc mái đình được thiết kế uốn cong, uyển chuyển, trên nóc đình gắn hình chim phượng, các hoạ tiết còn lại long, nguyệt, phụng đều đắp bằng mảnh sứ màu sặc sỡ. Ba mặt tường được xây bằng gạch. Mặt trước gắn hệ thống cửa gỗ thiết kế theo kiểu thượng song hạ bản, mái đình lợp ngói âm dương. Bên trong được bài trí các hương án thờ  các vị: Thần hoàng, Tiền khai khẩn, Hậu khai canh và các vị Thuỷ tổ của các dòng họ chính trong làng.

Trước sân đình có bức bình phong cao 03m, rộng 05m kiểu kiến trúc hình cuốn thư ở giữa bình phong đắp nỗi hình con long mã. Cỗng đình theo kiểu cỗng tam quan có 04 trụ hình vuông (80x80cm), 02 trụ chính cỗng đình làng có hai câu đối:         

         “Thượng hạ cửu xã phường, giang sơn ngạch để trụ

           Đông, tây giáp Tiên Việt, môn địa trán trường thành.”

Đình làng Mai Xá Chánh là nơi tiến hành các đại lễ hàng năm như: Lễ Tam tết (03 ngày Tết Nguyên đán); Lễ Xuân thu nhị kỳ vào ngày 10 tháng giêng và ngày 15  tháng 7 âm lịch; Lễ Cất quân vào ngày 10 tháng 6 âm lịch; Lễ Tảo mộ các ngài thuỷ tổ, cao tổ; Lễ Tảo mộ âm hồn thì tiến hành vào ngày 15 tháng chạp tại Đàn âm hồn. Lễ tế có sự chọn lọc, hoà đồng với đời sống tâm linh, cầu mong những điều tốt đẹp, thể hiện mối quan hệ con người, thần linh, trời đất. Ngoài việc tổ chức thờ cúng thường xuyên ở các đình miếu. Cứ ba năm một lần làng mở hội đua thuyền đầu năm vào khoảng từ ngày mồng 3 đến mồng 5 tết Nguyên Đán thể hiện một nét văn hoá cộng đồng của vùng cư dân ven sông nước;đồng thời thể hiện tinh thần thể thao lành mạnh, đoàn kết,  trong sáng cỗ vũ mọi người thi đua lao động sản xuất, xây dựng quê hương yên vui giàu mạnh.

  

Tòa đại dình của đình làng Mai Xá chánh

Ngoài giá trị về văn hoá, nghệ thuật đình làng Mai Xá Chánh là nơi diễn ra nhiều sự kiện lịch sử quan trọng của tỉnh Quảng Trị: Năm 1925-1926 tại đình làng Mai Xá Chánh nhân dân Mai Xá Chánh làm lễ truy điệu cụ: Phan Chu Trinh, họp mít tinh đòi ân xá cụ: Phan Bội Châu; nơi thành lập hội Thanh Niên Cách Mạng Đồng Chí Hội của huyện Gio Linh (1927). Tháng 5 năm 1945, tại cổng đình làng Mai Xá Chánh, đồng chí Lê Thị Diệu Muội - Tỉnh uỷ Quảng Trị diễn thuyết kêu gọi đồng bào chuẩn bị khởi nghĩa giành chính quyền. Đầu năm 1947, tại đình làng Mai Xá Chánh có những cuộc họp quan trọng, đó là cuộc họp của đồng chí: Đặng Thí bí thư tỉnh uỷ Quảng Trị, đồng chí Nguyễn Văn Song quyền bí thư huyện uỷ Gio Linh, chủ tịch uỷ ban hành chính kháng chiến: Nguyễn Đăng Khoa và cuộc họp của đồng chí: Hùng Việt, trung đoàn trưởng trung đoàn 95, đồng chí tỉnh đội trưởng Hồ Tỵ, đồng chí: Nguyễn Văn Đáng huyện đội trưởng Gio Linh thống nhất kế hoạch tác chiến chống địch đổ bộ Cửa Việt.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, từ năm 1955 trở đi, đình làng Mai Xá Chánh làm nơi nhân dân  hội họp, mít tinh, đấu tranh đòi hiệp thương tổng tuyển cử, nơi cất dấu vũ khí của bộ đội và dân quân du kích…

 Với những sự kiện và giá trị lịch sử đó, Ngày 24/12/2007,UBND tỉnh Quảng Trị ra Quyết định Số 2917/QĐUB công nhận đình làng Mai Xá Chánh là di tích cấp tỉnh. Đình làng Mai Xá trở thành niềm tự hào lớn lao của mọi thế hệ dân làng, xứng đáng là một di tích lịch sử - văn hoá tiêu biểu của Quảng Trị.

Bài; ảnh: Nguyễn Duy Hùng

 Từ khóa: km về

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây