Lễ hội Thống nhất non sông

Thứ năm - 16/04/2015 14:14
Lễ hội Thống nhất non sông là một lễ hội cách mạng được hình thành trên nền tảng cơ sở của những giá trị lịch sử, văn hóa của di tích Quốc gia đặc biệt Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải, nơi thể hiện tập trung nhất nỗi đau chia cắt hai miền Nam - Bắc và cuộc đấu tranh vì khát vọng thống nhất của nhân dân đôi bờ giới tuyến nói riêng và cả dân tộc Việt Nam nói chung. Đây là một lễ hội cách mạng đặc sắc, riêng có ở khu di tích Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải- Quảng Trị; có nội dung phù hợp, hình thức sáng tạo, góp phần làm phong phú thêm hoạt động lễ hội trên toàn quốc, nhất là mô hình tổ chức các lễ hội mới.
Đ/c Đinh Thế Huynh (vị trí giữa) UVBCT - Bí thư TƯ Đảng - Trưởng ban tuyên giáo TƯ trao bằng công nhận di tích Quốc gia đặc biệt và tặng hoa cho các đồng chí lãnh đạo tỉnh, huyện và thị xã Quảng Trị
Đ/c Đinh Thế Huynh (vị trí giữa) UVBCT - Bí thư TƯ Đảng - Trưởng ban tuyên giáo TƯ trao bằng công nhận di tích Quốc gia đặc biệt và tặng hoa cho các đồng chí lãnh đạo tỉnh, huyện và thị xã Quảng Trị

Lễ hội Thống nhất non sông được tổ chức tại cụm di tích lịch sử đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải, nơi chứng kiến nỗi đau 20 năm chia cắt đất nước, nơi biểu hiện cao nhất khát vọng thống nhất và đoàn tụ của dân tộc Việt Nam. Cây cầu Hiền Lương dài hơn 200 mét nhưng nhân dân 2 miền Nam - Bắc đã phải thực hiện cuộc trường chinh trong suốt 21 năm gian khổ để đất nước có một Ngày hội Thống nhất non sông. Cây cầu nhỏ bé này đã là chứng nhân cho cuộc đấu tranh lâu dài, khốc liệt và oai hùng của toàn dân tộc ta, thể hiện ý chí, khát vọng và niềm tin vào ngày toàn thắng.

Chu trình lễ hội Thống nhất non sông được tổ chức định kỳ một năm một lần theo quy mô cấp tỉnh và 5 năm một lần theo quy mô cấp Quốc gia và trở thành Ngày hội Thống nhất non sông. Thời gian lễ hội được tổ chức vào dịp kỷ niệm ngày đất nước hoàn toàn thống nhất (30-4) hàng năm. Theo quy mô cấp tỉnh, lễ hội thường được tiến hành trong 1 ngày vào 30 - 4; theo quy mô cấp Quốc gia thì thời gian kéo dài 2 ngày (29 và 30-4).   

Lễ hội Thống nhất non sông là dịp để tôn vinh những chiến công bất tử của quân và dân hai miền Nam - Bắc và khát vọng thống nhất, độc lập, tự do của cả dân tộc, thực hiện di huấn thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh "Nước Việt Nam là một, dân tộc Vịêt Nam là một, sông có thể cạn, núi có thể mòn, song chân lý ấy không bao giờ thay đổi". Lễ hội còn là dịp tôn vinh các giá trị truyền thống lịch sử và cách mạng của dân tộc; thông qua đó giáo dục, bồi dưỡng và phát huy hơn nữa lòng yêu nước, chủ nghĩa anh hùng cách mạng, tinh thần đoàn kết, niềm tự hào, ý chí tự cường dân tộc; khẳng định những thành tựu vĩ đại mà dân tộc ta đã đạt được trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. Cổ vũ toàn Đảng, toàn dân đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước, phát huy truyền thống cha ông.

 Lễ hội gồm 2 phần:

 Phần lễ: Phần lễ chủ đạo là Lễ thượng cờ và một chương trình khai mạc ngày hội với các nghi thức theo một kịch bản không cố định và thường xuyên được thay đổi khá linh hoạt nhằm chuyển tải những ý nghĩa có tính biểu trưng với những nội dung liên quan đến hoạt động tôn vinh khát vọng thống nhất, độc lập Tổ quốc và toàn vẹn lãnh thổ.

Lễ thượng cờ được tổ chức trang nghiêm tại Kỳ đài Hiền Lương (kỳ đài/cột cờ giới tuyến) diễn ra vào lúc 8h00 sáng ngày 30-4. Sau một hồi còi báo hiệu, cùng với nghi thức cử Quốc ca, lá cờ đỏ sao vàng được từ từ kéo lên trên đỉnh kỳ đài Hiền Lương lịch sử trước sự chứng kiến của hàng ngàn người tham dự. Trong suốt chiều dài của cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất Tổ quốc, lá cờ trên đỉnh cột cờ Hiền Lương là biểu tượng về niềm kiêu hãnh, là niềm tin, ý chí, khát vọng và là sức mạnh của dân tộc Việt Nam. Lễ thượng cờ ngày 30-4 là một nghi thức thiêng liêng thể hiện tình yêu Tổ quốc và lòng tự hào dân tộc, tôn vinh những chiến công bất tử, những hy sinh của nhân dân hai miền Nam - Bắc trong cuộc đấu tranh thực hiện khát vọng thống nhất, độc lập, tự do; đồng thời vinh danh biểu tượng lá cờ Tổ quốc một thời kiêu hãnh trên địa đầu giới tuyến.

Sau lễ thượng cờ là bài diễn văn ôn lại truyền thống lịch sử về nỗi đau chia cắt hai miền Nam - Bắc và cuộc đấu tranh vì khát vọng thống nhất đất nước của quân và dân đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải nói riêng, dân tộc Việt Nam nói chung và  phát biểu của Lãnh đạo cao nhất (của tỉnh hoặc TW) tham dự lễ hội.  Phần kết thúc là màn hợp xướng “Bài ca thống nhất” được xem như bài hát truyền thống tại lễ hội.  64 chùm bóng bay gắn dải lụa ghi tên 64 tỉnh, thành phố trong cả nước được thả lên từ dưới chân kỳ đài, tạo ra không khí tưng bừng, tươi vui của ngày hội lớn.

Phần hội: gồm các hoạt động cắm trại, giao lưu văn hóa, văn nghệ, thể thao của  nhân dân trong tỉnh. Trong đó, hoạt động đua thuyền truyền thống hàng năm tại di tích Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải đã thu hút hàng vạn người dân tham gia cổ vũ, tạo nên một không khí rộn ràng của ngày hội. Vào các năm chẵn kỷ niệm 30 năm và 35 năm giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước còn có thêm các chương trình giao lưu, biểu diễn nghệ thuật đặc biệt với sự có mặt của nhiều đoàn nghệ thuật Trung ương và địa phương khắp cả nước.

Lễ hội đua thuyền truyền thống Thống nhất non sông tại cầu Hiền Lương

Lễ hội Thống nhất non sông lần đầu tiên được tổ chức vào năm 2000 và tổ chức liên tục cho đến nay. Với tầm vóc và giá trị lịch sử của di tích cũng như sự hình thành và phát triển bền vững của lễ hội, được sự cho phép của Chính phủ, từ năm 2010, lễ hội thống nhất non sông được nâng lên quy mô lẽ hội Quốc gia.

Vào năm 2000, nghi lễ được tiến hành với sự phối kết hợp giữa các nghi thức truyền thống với sự cải biên để phù hợp với loại hình lễ hội mới - lễ hội cách mạng - mang nội dung tri ân, tưởng niệm những chiến sĩ, đồng bào đã ngã xuống hai bên bờ sông tuyến trong gần 20 năm chia cắt. Một hương án được thiết lập dưới dạng một lễ tế giang sơn tại bờ nam cầu Hiền Lương. Sau khi  làm các thủ tục bái lạy thần linh và các chư hương linh,  một áng văn tế liệt sĩ đôi bờsông Bến Hải được đọc trước sự chứng giám của các vị đại biểu và dân chúng đôi bờ.

Năm 2005,  Lễ hội Thống nhất non sông được tổ chức vào dịp kỷ niệm 30 năm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước và cũng là dịp kỷ niệm 33 năm giải phóng Quảng Trị (1972 - 2005); đây cũng là thời điểm Kỳ đài Hiền Lương được khánh thành và đưa vào sử dụng. Kịch bản lễ hội được xây dựng bằng nghi lễ “dâng đất thiêng” hai đầu Tổ quốc ở Kỳ đài Hiền Lương. Sáng ngày 1-5, trước khi vào lễ khánh thành Kỳ đài Hiền Lương, đoàn đại biểu tỉnh Lạng Sơn mang theo  nắm đất lấy từ Km0 của cửa khẩu Hữu Nghị Quan, đoàn đại biểu tỉnh Cà Mau mang về tảng bùn phù sa đất Mũi, lấy từ bia ghi tọa độ mũi Cà Mau dâng lên Kỳ đài Hiền Lương nhằm biểu thị sự hội tụ, thống nhất, khẳng định sự toàn vẹn lãnh thổ và chân lý “Nước Việt Nam là một”.  Hình ảnh dâng đất thiêng gợi nhớ về ký ức người mẹ Cà Mau gửi theo nắm đất của miền Nam cho đứa con đi tập kết ra Bắc (7-1954) dâng lên Cụ Hồ với lời thề ước sắt son: “Cho dù núi cách sông ngăn/ Đồng bào Nam bộ vẫn gần bên Cha”, thể hiện ý chí, khát vọng và niềm tin vào ngày đất nước thống nhất.

Trên cầu Hiền Lương vừa được phục chế, mọi người được chứng kiến hình ảnh xúc động: Từ hai đầu cầu, hai đoàn người từ Lạng Sơn và Cà Mau cùng với những người Mẹ Gio Linh và những đứa con Vĩnh Linh chạy ào đến ôm nhau, mừng mừng, tủi tủi,  trao nhau những chiếc khăn rằn Nam Bộ,  gợi nhớ về hình ảnh ngày đoàn tụ khi đất nước thống nhất năm 1975. Chi tiết tưởng như đơn giản ấy đã làm rưng rưng, xốn xang bao tình cảm của những người tham dự lễ hội... 

Năm 2010, lần đầu tiên Lễ hội Thống nhất non sông được công nhận là lễ hội cấp Nhà nước, tổ chức với quy mô cấp quốc gia và là sự kiện hướng tới Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, 35 năm giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước (30-4-1975 - 30-4-2010). Kịch bản lễ hội được xây dựng bằng nghi lễ “hòa nước thiêng” xuống dòng Hiền Lương - Bến Hải. Tối 30-4, trước khi diễn ra chương trình nghệ thuật “Bài ca thống nhất”, hai đoàn đại biểu của tỉnh Cao Bằng và Kiên Giang đã mang về hai bầu nước từ đầu nguồn Pắc Bó, suối Lê-Nin - nơi chiến khu Việt Bắc và từ cuối dòng sông Hậu - nơi hợp lưu của 9 dòng sông phương Nam gửi về hoà cùng dòng Bến Hải, biểu hiện cho khát vọng và là hiện thực cho sự thống nhất non sông, đất nước Việt Nam. Trong khuôn khổ lễ hội, trước đó, tối 29-4, Tỉnh đoàn Quảng Trị cùng với các trại sinh đến từ 3 miền của đất nước, các cựu chiến binh cùng đông đảo nhân dân đã tổ chức lễ thả hoa tri ân các anh hùng liệt sĩ tại bến sông Hiền Lương.

Năm 2011, Bộ Tư lệnh Hải quân đã mang về 21 hòn đá từ các đảo, điểm đảo trong quần đảo Trường Sa và những cây bàng trái vuông biểu tượng cho chủ quyền của Tổ quốc Việt Nam trên biển Đông trao cho UBND tỉnh Quảng Trị. Trong giây phút thiêng liêng, dưới chân kỳ đài Hiền Lương, UBND tỉnh Quảng Trị tiến hành nghi thức tiếp nhận đá chủ quyền và trồng cây bàng trái vuông Trường Sa tại khuôn viên di tích Hiền Lương.

Năm 2012,  Lễ hội Thống nhất non sông được tổ chức nhân kỷ niệm 37 năm ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, 40 năm giải phóng Quảng Trị. Trong lần lễ hội này, đoàn đại biểu của thủ đô Hà Nội đưa về biểu tượng Khuê Văn Các,  đoàn đại biểu thành phố Hồ Chí Minh đưa về biểu tượng Bến nhà Rồng tặng cho tỉnh Quảng Trị để trưng bày tại Nhà bảo tàng “Vĩ tuyến 17 và khát vọng thống nhất”, trong không gian di tích Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải.

 Năm 2014, Lễ hội Thống nhất non sông được gắn liền với sự kiện Lễ đón nhận bằng công nhận 2 di tích Quốc gia đặc biệt: “Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải” và “Thành cổ Quảng Trị và những địa điểm lưu niệm sự kiện 81 ngày đêm năm 1972”.

Theo dự kiến, Lễ hội Thống nhất non sông năm 2015 - Kỷ niệm 40 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước sẽ được tổ chức trong khoảng thời gian 29/4-01/5/2015 với những hoạt động chính như: Hội trại “Thống nhất non sông”; Chương trình nghệ thuật đặc biệt “Bài ca thống nhất”, Lễ thượng cờ “Thống nhất non sông” và đón Bằng công nhận di tích quốc gia đặc biệt: Hệ thống làng hầm Vĩnh Linh và địa đạo Vĩnh Mốc; Giải đua thuyền “Thống nhất non sông”; Liên hoan nghệ thuật quần chúng toàn quốc và các hoạt động tri ân...Lễ hội sẽ là một trong những hoạt động lớn của cả nước kỷ niệm 40 năm ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Có thể nói, Lễ hội Thống nhất non sông là một lễ hội độc đáo, tiêu biểu cho loại hình lễ hội cách mạng của cả nước, có quy mô, hình thức, quy trình tổ chức  không trùng lặp với lễ hội của nhiều địa phương khác, từ đó tạo nên dấu ấn riêng biệt, đặc thù của vùng đất Quảng Trị. Tổ chức lễ hội thống nhất non sông là cách để bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của quê hương, góp phần làm sinh động thêm đời sống tinh thần của nhân dân trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Đây là một trong những sản phẩm du lịch độc đáo, tạo thêm điều kiện để giao lưu hội nhập với bạn bè quốc tế, thúc đẩy phát triển kinh tế du lịch, đưa hoạt động du lịch dần dần trở thành ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh Quảng Trị.

Bài; Ảnh: VĂN THANH-MINH QUỐC

 Từ khóa: lễ hội, đôi bờ

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây