Những vần thơ bất hủ trong hành trình chín năm làm một Điện Biên

Thứ ba - 29/04/2014 08:37
Chiến thắng vĩ đại Điện Biên Phủ đã tạc vào lịch sử chống ngoại xâm oai hùng của dân tộc "một cột mốc chói lọi bằng vàng". Ý nghĩa thời đại của nó tô thắm mãi mãi niềm tự hào dân tộc của các thế hệ người Việt Nam, là tiếng nói lương tri và khát vọng của các lực lượng yêu chuộng hòa bình và tiến bộ trên thế giới. Tiếp nối Bạch Đằng, Chi Lăng, Đống Đa, chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ viết nên bản anh hùng ca mới của dân tộc "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu".

Trong chiến dịch Điện Biên Phủ thơ ca cách mạng đã nở rộ hình ảnh của đoàn quân giải phóng hừng hực khí thế buớc vào chiến dịch, không ngại gian khổ đào đường, kéo pháo làm rung chuyển cả núi rừng Tây Bắc. Một điều rất đáng quý là sự hòa hợp giữa người chiến sĩ và nhà thơ. Đã có không ít văn nghệ sĩ đã cùng “ra trận” với bộ đội. Cùng với cây súng, lời ca tiếng hát của họ đã thúc giục, cổ vũ bộ đội chiến đấu, giành chiến thắng. Nhiều nhạc sĩ cũng đã tạo dựng được tên tuổi trong những ngày tháng ác liệt ấy.

Nhà thơ Tố Hữu miêu tả bức tranh “Việt Bắc ra quân” rất hùng tráng, trần đầy khí thế chiến thắng. Tưởng như mặt đất cũng đang chuyển động dưới bàn chân chiến sĩ trong cuộc ra quân vĩ đại từ khắp các ngả đường của căn cứ địa cách mạng:"Những đường Việt Bắc của ta/ Đêm đêm rầm rập như là đất rung./ Quân đi điệp điệp trùng trùng/ Ánh sao đầu súng bạn cùng mũ nan./ Dân công đốt đuốc từng đoàn/ Bước chân nát đá muôn tàn lửa bay"(Việt Bắc).

Trong chiến dịch Điện Biên Phủ, hậu phương đã tích cực hỗ trợ, hợp đồng tác chiến với tiền phương để bộ đội "ăn no đánh thắng" và để tạo nên thế trận liên hoàn; nhân dân nô nức làm dân công mở đường, tải đạn, tải lương thực. Tố Hữu đã ngợi ca điều đó trong những vần thơ: “Và những chị, những anh đêm ngày ra tiền tuyến/ Mấy tầng mây gió lớn mưa to/ Dốc Pha Đin, chị gánh anh thồ/ Đèo Lũng Lô anh hò chị hát/ Dù bom đạn xương tan thịt nát/ Không sờn lòng không tiếc tuổi xanh...” (Hoan hô chiến sĩ Điện Biên).

Chiến dịch Điện Biên Phủ đã ùa vào Nguyễn Đình Thi, cô kết lại thành một tượng đài sống động. Khí thế của đợt tổng công kích cuối cùng còn nguyên đó, trong những cách nói hiện đại cùng với ngôn ngữ cô đúc, kết tinh (rũ bùn/đứng dậy/sáng lòa) đã dựng nên - như chạm khắc vào thế kỷ XX - một gương mặt Đất nước sáng lòa trong những ngày chiến thắng giặc Pháp:“Súng nổ rung trời giận dữ/ Người lên như nước vỡ bờ/ Nước Việt Nam từ máu lửa/ Rũ bùn đứng dậy sáng lòa” (Đất nước).

Giữa chiến trường Điện Biên đầy ác liệt: “Chiến sĩ anh hùng/ Đầu nung lửa sắt/ Năm mươi sáu ngày đêm, khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt/ Máu trộn bùn non...nhưng những người chiến sĩ vẫn lạc quan, thưởng thức cảnh đẹp của đất trời: "Sáng nay giữa Điện Biên dữ dội/ Những chiến hào bỗng thấy mùa xuân./ Ô lạ khắp mặt đồi đen trụi/ Hoa nghệ xôn xao nở tím hồng" (Hoa nghệ- Nguyễn Đình Thi).

Làm nên “kỳ tích Điện Biên Phủ” là sự nghiệp hàng vạn, hàng triệu người con anh hùng của dân tộc Việt Nam. Trong tập thể anh hùng ấy, xuất hiện nhiều tấm gương sáng ngời và đã xả thân vì sự nghiệp dân tộc: Bế Văn Đàn lấy thân mình làm giá súng, Phan Tư ôm bộc phá châm ngòi phá thác, Nguyễn Văn Chức, Tô Vĩnh Diện lấy thân mình chèn pháo, Phan Đình Giót lấy thân mình lấp lỗ châu mai… Đó là những tấm gương điển hình ra đi không ngày trở lại cho chúng ta có được cuộc sống no ấm như ngày hôm nay, như vần thơ:

“Tôi thầm nhắc: Tô Vĩnh Diện

 Bế Văn Đàn…

Những cái tên thật đơn sơ giản dị

Những người anh từ biển sông xa sóng đổ cát bồi

Từ những xóm trung du, những bản làng dốc núi

Từ trăm nẻo đất quê mang hờn căm nhức nhối

Đã hành quân lên

Không có ngày về”

                                                     (Vũ Cao)

Khi tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ, Chính Hữu là cán bộ cấp tiểu đoàn bận trăm công ngàn việc, luôn luôn đứng giữa sự sống và cái chết ở chảo lửa Điện Biên suốt 56 ngày đêm nhưng ông vẫn không thể nào xa được thơ. Sau giờ chiến thắng, đứng trên nóc Sở Chỉ huy quân Pháp nằm ở trung tâm Mường Thanh, Chính Hữu phóng tầm mắt ra xa thấy thấp thoáng những nấm mồ đồng đội, tác giả nghĩ về cái giá phải trả cho từng thước đất: “Bạn ta đó/ Ngã trên dây thép ba tầng/ Một bàn tay chưa rời báng súng. /Chân lưng chừng nửa bước xung phong. /Ôi những con người mỗi khi nằm xuống/ Vẫn nằm trong tư thế tiến công!...”. Khi“Bạn đã lấy thân mình đo bước/ Chiến hào đi, Ta mới hiểu giá từng thước đất” (Giá từng thước đất).

Được chứng kiến mọi diễn biến của chiến dịch, thấy được gian nan vất vả của bộ đội ngày đêm phải đưa những cổ pháo nặng hàng trăm tấn vượt qua dốc núi, chiếm lĩnh trận địa. Những tấm gương hy sinh của đồng đội đã thôi thúc những nhạc sỹ Hoàng Vân viết nên ca khúc "Hò kéo pháo” với những lời ca cháy bỏng: “Hò dô ta nào! Kéo pháo ta vượt qua đèo/ Hò dô ta nào Kéo pháo ta vượt qua núi/ Dốc núi cao cao nhưng lòng ta còn quyết tâm cao hơn núi/ Vực sâu thăm thẳm, vực nào sâu bằng chí căm thù”. Có lần, nhạc sỹ Hoàng Vân đã tâm sự trên báo Phụ Nữ Việt Nam: “Không bút nào tả xiết những vất vả, nguy hiểm của người kéo pháo. Vậy mà đồng đội của tôi, với khát khao chiến thắng đã vượt qua để hoàn thành nhiệm vụ. Tôi khâm phục tận đáy lòng những pháo binh dũng cảm. Nốt nhạc, lời ca trong tôi cứ nảy ra ào ạt”.

 Nhạc sỹ Đỗ Nhuận trong bài “Hành quân xa” cũng là lời động viên nhẹ nhàng, chân tình đối với cán bộ, chiến sỹ giúp họ vượt qua những cuộc hành quân đầy khó khăn gian khổ: “Hành quân xa dẫu có nhiều gian khổ, vai vác nặng ta đã đổ mồ hôi”.

Thắng lợi Điện Biên Phủ ngày 7-5-1954, chỉ sau một ngày các bên ngồi vào bàn đàm phán về các điều khoản của Hiệp định Genever, làm phá sản hoàn toàn kế hoạch Navarre và âm mưu kéo dài chiến tranh của thực dân Pháp.Với sự thần kì của Điện Biên Phủ dân tộc Việt Nam đã được lịch sử trao tặng “Vành hoa đỏ”, vành hoa của chiến thắng: “Chín năm làm một Điện Biên/ Nên vành hoa đỏ nên thiên sử vàng” (Tố Hữu).

Cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bắt đầu từ ngày 19-12-1946 và kết thúc 7-5-1954, làm tròn con số là ba ngàn ngày. Và “đêm nay”, đêm 7-5-1954 là đêm vui nhất, vì ta toàn thắng Điện Biên:“Kháng chiến ba ngàn ngày/ Không đêm nào vui bằng đêm nay/ Đêm lịch sử Điện Biên sáng rực/ Trên đất nước như huân chương trên ngực/ Dân tộc ta dân tộc anh hùng!”(Hoan hô chiến sĩ Điện Biên -Tố Hữu)

 Tố Hữu còn có bốn câu thơ nói lên tầm quốc tế, thời đại của chiến thắng Điện Biên Phủ: “Điện Biên vời vợi nghìn trùng/ Mà lòng bốn biển nhịp cùng lòng ta/ Đêm nay bạn bè gần xa/ Tin về chắc cũng chan hòa vui chung”. Máu của các anh, các chị đã đổ xuống, đã trộn với bùn non Điện Biên, để cho những điệu xoè lại dập dìu trên những bản làng Tây Bắc: “Mường Thanh, Hồng Cúm, Him Lam/ Hoa mơ lại trắng vườn cam lại vàng”

 Nhạc sỹ Đỗ Nhuận cũng hòa chung vào không khí chiến thắng 7/5/1954 với ca khúc: “Giải phóng Điện Biên” với những ca từ thật hào hùng “Núi sông bừng lên, đất trời ta sáng ngời, Cánh đồng Điện Biên, cờ chiến thắng tưng bừng trên bầu trời”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh là chỉ huy tối cao của Cách mạng Việt Nam. Chỉ sau5 ngày sau chiến thắng Điện Biên Phủ, trên báo Nhân Dân số ra ngày 12-05-1954,chúng ta thấy xuất hiện một cách trang trọng bài thơ dài 46 câu có tiêu đề “Quân ta toàn thắng ở ĐiệnBiên Phủ”.Dưới bài thơ kí tên là: C.B. Bài thơ theo thể tự do; viết theo phong cách kể chuyện; với lời, chữ nôm na, giản dị; nói về âm mưu và hoạt động của địch; về sự chuẩn bị của ta; về diễn biến cuộc chiến trong hơn 50 ngày; và về thắng lợi của chiến dịch. Bài thơ có 5 đoạn, trong đó đoạn 4 miêu tả cuộc chiến đấu khốc liệt mà kết cục là quân ta đại thắng, quân thù đại bại: "Hơn 50 ngày đêm, ta đánh đồn,/ Ta chiếm một đồn lại một đồn,/ Quân giặc chống cự tuy rất hăng,/ Quân ta anh dũng ít ai bằng". Quân địch tan rã, sụp đổ trước khải hoàn ca của quân ta: "Nava, Cô-nhi đều méo mặt,/ Quân giặc tan hoang ta vây chặt./ Giặc kéo từng loạt ra hàng ta,/ Quân ta vui hát "khải hoàn ca”/ Mười ba quan năm đều hàng nốt,/ Tên tướng chỉ huy cũng bị nhốt/ Một vạn sáu ngàn quân giặc Tây/ Đều là tù binh hoặc bỏ thây".

Bài thơ Quân ta toàn thắng ở Điện Biên Phủ là một tiếp nối Nam Quốc sơn hà, Hịch tướng sĩ, Bình ngô đại cáo của Nguyễn Trãi. Có lẽ trong lịch sử quân sự nước Pháp và trên toàn thế giới, hiếm có trận đánh nào mà toàn bộ quân pháp, một vạn sáu ngàn tên, từ tướng chỉ huy cao nhất đến tên lính binh nhì, đều lũ lượt kéo cờ trắng ra hàng.

Kỷ niệm 60 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ, đọc lại những vần thơ của một thời viết về chiến dịch vĩ đại này, ta không khỏi bồi hồi xao xuyến xen lẫn tự hào, tin yêu về Đảng, Bác và dân tộc ta, về chiến thắng lừng lẫy Điện Biên, chấn động địa cầu. Những vần thơ đó mãi mãi là khúc nhạc tiến công, khúc nhạc chiến thắng, nâng tâm hồn mỗi chúng ta, cổ vũ, thôi thúc chúng ta thông minh, sáng tạo hơn và bản lĩnh hơn để vượt qua tất cả những gì cản trở trên đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh./.

------------

Tài liệu tham khảo:

-Văn học Việt Nam kháng chiến chống Pháp (1945-1954), Viện Văn học, Nhà Xuất bản Khoa học Xã hội, Hà Nội 1989, trang 274.

-Nhiều tác giả - Cách mạng, kháng chiến và đời sống văn học, NXB Khoa học xã hội, H., 1995, Tr 64.

Tác giả bài viết: Nguyễn Văn Thanh

 Từ khóa: dân tộc

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây