Tín ngưỡng và sinh khí của dân tộc

Thứ tư - 05/04/2017 08:16
Từ cõi tâm linh của mỗi người Việt Nam, giỗ tổ Hùng Vương là một ngày trọng đại. Dù ở nơi đâu, ở phương trời nào, đến ngày giỗ Tổ mồng mười tháng ba, ai ai cũng hướng về vùng đất cội nguồn, nơi có đền thờ các vua Hùng.
Lễ Giổ tổ Hùng Vương
Lễ Giổ tổ Hùng Vương
Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng năm Đinh Dậu 2017 có nhiều hoạt động mới như: Lễ dâng hương tưởng niệm các vua Hùng, Lễ giỗ Đức Quốc Tổ Lạc Long Quân; Lễ dâng hương tưởng niệm Tổ Mẫu Âu Cơ; rước kiệu về Đền Hùng; Chương trình nghệ thuật chào mừng; Lễ hội đường phố; Hội thi bơi Chải Việt Trì mở rộng trên hồ Công viên Văn Lang; trình diễn Hát Xoan; bắn pháo hoa tầm cao…
Người Việt Nam ta có chung một đạo thờ cúng ông bà, có chung một Tiên tổ, một miền đất để nhớ, để thương:  Dù ai đi ngược về xuôi
        Nhớ ngày giỗ Tổ mùng mười tháng ba.
       Ngược theo dòng lịch sử, ngày Giỗ Tổ đã được các triều đại phong kiến Việt Nam trước đây ghi nhận trong nhiều văn bản. Bản ngọc phả viết thời Trần, năm 1470 đời vua Lê Thánh Tông (đời vua Lê Kính Tông năm 1601 sao chép đóng dấu kiềm) để tại Đền Hùng, nói rằng: “...Từ nhà Triệu, nhà Đinh, nhà Lê, nhà Lý, nhà Trần đến triều đại ta bây giờ là Hồng Đức Hậu Lê vẫn cùng hương khói trong ngôi đền ở làng Trung Nghĩa...”. Đến đời nhà Nguyễn vào năm Khải Định thứ 2 (1917), Tuần phủ Phú Thọ Lê Trung Ngọc đã trình bộ Lễ định ngày 10 tháng 3 âm lịch hằng năm làm ngày quốc tế (quốc lễ, quốc giỗ). Điều này được tấm bia Hùng Vương từ khảo do Tham tri Bùi Ngọc Hoàn, Tuần phủ tỉnh Phú Thọ, lập năm Bảo Đại thứ 15 (1940) đặt ở Đền Thượng, xác nhận: “Trước đây, ngày Quốc tế lấy vào mùa thu làm định kỳ. Đến năm Khải Định thứ hai (dương lịch là năm 1917), Tuần phủ Phú Thọ là Lê Trung Ngọc có công văn xin bộ Lễ ấn định ngày mùng Mười tháng Ba hằng năm làm ngày Quốc tế, tức trước ngày Giỗ Tổ Hùng Vương đời thứ 18 một ngày. Còn ngày giỗ (11 tháng Ba) do dân sở tại làm lễ”.
        Mùa Xuân năm 1941, khi từ nước ngoài trở về Tổ quốc, Nguyễn Ái Quốc đã viết những vần thơ thể hiện tinh thần yêu nước, khẳng định truyền thống lịch sử của dân tộc trong bài  Lịch sử nước ta:
        Dân ta phải biết sử ta
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam
       Kể năm hơn bốn nghìn năm,
Tổ tiên rực rỡ, anh em thuận hoà
       Hồng Bàng là Tổ nước ta
Nước ta lúc ấy gọi là Văn Lang
Năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký sắc lệnh 22 CNV/CC cho công nhân, viên chức được nghỉ trong ngày Đại lễ giỗ các vị Tổ của cả nước.
Những năm sau Cách mạng Tháng tám, Chính phủ lâm thời đã cử cụ Huỳnh Thúc Kháng, quyền Chủ tịch nước lên dự Giỗ Tổ năm đầu tiên (1946). Sau 9 năm  kháng chiến thắng lợi với thiên sử vàng Điện Biên Phủ (7-5-1954), ngày 19-9-1954, tại Đền Hùng, Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu đã căn dặn cán bộ, chiến sĩ Đại đoàn quân tiên phong trước khi về tiếp quản thủ đô: "Các vua Hùng đã có công dựng nước, Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước". Lời căn dặn cũng là lời hứa quyết tâm ấy của vị đứng đầu đất nước, dân tộc đã được thực hiện vào mùa xuân 1975: Sau 30 năm gian khổ hy sinh, nhân dân ta đã quét sạch bọn xâm lược ra khỏi bờ cõi, giang san thống nhất, quy về một mối vẹn toàn. Có lẽ không một dân tộc nào trên thế giới có chung một gốc gác tổ tiên - một ngày giỗ Tổ như dân tộc ta. Từ huyền thoại mẹ Âu Cơ đẻ ra trăm trứng, nửa theo cha xuống biển, nửa theo mẹ lên rừng đã khơi dậy ý thức về dân tộc, nghĩa đồng bào và gắn kết chúng ta thành một khối đại đoàn kết. Hai chữ đồng bào là khởi nguồn của yêu thương, đùm bọc, của sức mạnh Việt Nam.
Rất đỗi tự hào, ngày 24.11.2011, Hát Xoan được UNESCO chính thức công nhận là di sản văn hóa phi vật thể. Tháng 12.2012, tại kỳ họp lần thứ 7, Ủy ban Liên Chính phủ Công ước 2003 về bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể đã chính thức công nhận Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ, Việt Nam là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Quyết định của UNESCO nêu rõ: “Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương” thể hiện lòng tôn kính đối với các bậc Tổ tiên và từ đó nâng lên lòng tự hào dân tộc và gắn kết cộng đồng”. Có thể nói rằng, khi các di sản văn hóa được UNESCO công nhận, chúng ta  thêm có điều kiện bảo tồn và phát huy hơn nữa những giá trị văn hóa Di sản cho muôn vàn thế hệ  sau. Theo Bộ VH, TT&DL, cả nước tính đến nay,  có 1417 di tích thờ vua Hùng và các nhân vật liên quan đến thời đại Hùng Vương ở Việt Nam.
Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương là điểm quy tụ tâm linh của người Việt, hướng người Việt về nguồn gốc chung, để tạo nên sự đoàn kết, sự gắn bó của dân tộc. Trong suốt chiều dài lịch sử nước ta, sự gắn bó, đoàn kết đó, sự qui tụ đó luôn luôn là sức mạnh. Để xứng đáng với công ơn của tổ tiên và những người đã hy sinh máu xương, công sức cho đất nước yên bình, phát triển và hội nhập với thế giới, chúng ta nguyện đoàn kết, chung sức, đồng lòng, nỗ lực phấn đấu tranh thủ thời cơ - thuận lợi, vượt qua khó khăn - thách thức, thực hiện bằng được mong ước của Bác Hồ kính yêu xây dựng đất nước ta đàng hoàng hơn, to đẹp hơn - một nước Việt Nam thống nhất, xã hội chủ nghĩa, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh và kiên quyết bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa - xứng đáng với sự hy sinh to lớn, cao cả của đồng chí, đồng bào, của các anh hùng liệt sỹ.
Xin thắp những nén hương thơm tỏa ngát trước anh linh các vua Hùng, và xin mượn mấy lời chúc văn đồng cảm và tâm huyết, sắt son của GS. Anh hùng lao động Vũ Khiêu để tưởng nhớ về công đức các Vua Hùng:
Chúng con nay:
 Sáu mươi bốn tỉnh thành: nhớ lại tổ tông
Năm mươi tư dân tộc: tìm về cội rễ…
 Kính cẩn một chầu đại lễ
Xin Tổ vương vạn thế linh thiêng
 Giúp con cháu trăm điều chỉ vẽ.

Chúng con nguyện:
Dựng giang sơn hùng mạnh phồn vinh
Cùng nhân loại hòa bình hữu nghị
 Sáng muôn đời  Hồng Lạc tinh hoa
Cao muôn trượng Hùng Vương khí thế!”
(Trích: "Bài ca ngày Giỗ tổ Hùng Vương" của GS. Anh hùng Lao động Vũ Khiêu  trong lễ dâng hương tưởng niệm các vua Hùng năm 2008).

Tài liệu tham khảo: Đền Hùng - nơi hội tụ văn hóa tâm linh / Lê Lựu. - Hà Nội : Văn hóa Thông tin, 2005; Phong tục tập quán và lễ hội của người Việt/Nguyễn Trọng Báu - Hà Nội: Văn hóa - Thông tin; Nước Văn Lang thời đại vua hùng đến nước Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh / Vũ Như Khôi chủ biên; Hoàng Đức Thuận, Nguyễn Xuân Thành, Nguyễn Hữu Phúc...biên soạn. - Hà Nội: Quân đội Nhân dân, 2005.

Tác giả bài viết: Nguyễn Văn Thanh

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây