Thực trạng sử dụng Chiêng của đồng bào Vân Kiều hiện nay

Thứ hai - 26/12/2016 10:53
Đã từ ngàn đời, Chiêng là tài sản quý giá, tinh hoa âm nhạc, tinh thần dân tộc của người Vân Kiều miền Tây Quảng Trị.
Ảnh minh họa
Ảnh minh họa
Trong những năm cuối thập niên 80 của thế kỷ XX, một thời trong tâm khảm của người Van Kiều, Chiêng là bảo vật, tài sản quý giá, là trung tâm hội vui chơi cộng đồng.
Ngày nay, các lễ hội vui chơi có được âm vọng của tiếng chiêng là một điều hiếm hoi, chiêng được lưu cửa trong góc thiêng, ít được người ta đụng chạm đến, có chăng chỉ làm lễ cổ truyển, lễ cúng chiêng đầu năm mới của những người già, lễ hội mừng lúa mới thật đông vui, hội nhiều hơn lễ. Những năm gần đây, những Vil (bản) mà tôi đến khảo sát hầu như không có Vil nào đánh chiêng vui hội. Từ đầu bản cho đến cuối bản chỉ có một số loại âm thanh Karaoke, cassette nhạc Lào, nhạc vàng, nhạc trẻ, nhạc nước ngoài,…
Tại sao những năm gần đây người Vân Kiều ít dùng Chiêng trong sinh hoạt văn hóa cộng đồng? Qua tìm hiểu thấy nổi lên những nguyên nhân sau:
Do mặt bằng kinh tế mấy năm gần đây được nâng cao trong đời sống xã hội. Các phương tiện thông tin đại chúng không còn là “của hiếm’, “của lạ” và trở nên phổ cập vào từng bản, từng gia đình.
Kinh tế phát triển, cơ sở vật chất trong từng gia đình ngoài của ăn còn có nhiều của để cho nên việc mua sắm tiện nghi hiện đại trở nên dễ dàng.
Trong khi giá trị một bộ Chiêng (mới) còn đắt hơn một giàn âm thanh thì trào lưu mua sắm Chiêng không còn là một nhu cầu trong từng gia đình người Vân Kiều.
Sự du nhập ồ ạt các loại hình văn hóa Tây, Tàu thiếu sự kiểm soát, chọn lọc, những hàng bán rong đến tận từng bản làng, ý thức người dân nảy sinh tâm lý hưởng thụ , vọng ngoại. Thế hệ thanh niên do chưa có sự giáo dục về văn hóa truyền thống kịp thời đã trở nên ngày càng thờ ơ, quay lưng, thậm chí coi văn hóa Chiêng là lạc hậu, lỗi thời, không phù hợp với trào lưu văn hóa văn minh.
Sự truyền dạy Chiêng chỉ diễn ra trong các hội vui chơi mang tính tự học, tự đúc rút kinh nghiệm… Trong lúc đó xu hướng chạy theo cái mới trong thế hệ trẻ Vân Kiều đang là mốt thời thượng. Do vậy, hiện tượng lãnh đạm với Chiêng cổ truyền cho thế hệ trẻ là điều dễ hiểu. Những người còn tâm huyết với Chiêng hiện thời chỉ còn tồn tại trong lớp người có tuổi, nghệ nhân, già làng. Tuy nhiên, đối với cộng đồng người Vân Kiều rất may chưa tháo bán, vứt bỏ vật thể văn hóa vô giá này mà chỉ ở mức độ thể hiện tâm lý thờ ơ với Chiêng.
Qua thống kê so sánh nhiều làng bản, Chiêng Vân Kiều có trong mỗi gia đình là ổn định tương đối, trừ những hộ không có Chiêng, những hộ có Chiêng vẫn coi Chiêng như vật thần, vẫn cầu nguyện và đánh Chiêng nếu ai đó có nhu cầu. Những lớp người Vân Kiều sinh sau 1975 biết sử dụng Chiêng chỉ còn khoảng 5 – 10% trên số dân mỗi bản làng. Những người giỏi đánh Chiêng trước đó đã đi vào cỏi vĩnh hằng, mang theo những tinh túy và phong cách của riêng mình.
Chiêng người Vân Kiều từ ngàn đời đã tồn tại trong tâm thức Vân Kiều trong diễn trình lịch sử và nó đã trở thành tài sản quý giá không riêng tộc người Vân Kiều mà cả đại dân tộc gia đình Việt Nam. Hiện trạng sử dụng Chiêng của tộc người Vân Kiều miền Tây Quảng Trị đang đi vào con đường suy vong, có thể biến mất trong đời sống văn hóa cộng đồng người Vân Kiều trong tương tai, nếu chúng ta không trân trọng bảo tồn, giữ gìn bản sách văn hóa dân tộc.

Tác giả bài viết: Hồ Phương

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

niềng răngniềng răng không mắc càiPhẫu thuật hàm hôNâng mũi bọc sụnbấm mí hàn quốcTour du lịch miền tây,Nâng mũi cấu trúc S LineNâng mũi Hàn Quốc bọc sụnBệnh viện thẩm mỹphẫu thuật hàm mómcách làm đẹp da mặtthẩm mỹ viện uy tíntiếng anh a2thuốc liền sẹo tốt nhấtlikewatch.com - Đồng hồ tự động,bệnh đái tháo đường, thi bằng lái xe máy, tour du lich thai lan , ca phe nguyen chat, du lich singapore, du lich thai lan gia re, dich vu lam visaTaxi nội bài phương long, tăng like ảnh facebook,Sửa UPS,flamingo forest in the sky, hàng nhật xách tay, chậm kinh nguyệt , du lịch thái lan 2017, stud 100, Đại học Duy Tân, du lịch, ket qua.
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây