Địa điểm trận địa tên lửa bắn rơi máy bay B52 đầu tiên ở Việt Nam

Thứ bảy - 10/11/2012 10:38
Xã Vĩnh Khê, huyện Vĩnh Linh từ lâu luôn được biết đến là vùng đất màu mỡ với những cánh cao su bạt ngàn, những khu rừng già trãi dài hàng chục cây số. Tuy nhiên, nơi đây còn gắn liền với một sự kiện lịch sử rất quan trọng đã được ghi danh: Là địa điểm trận địa bắn rơi máy bay B52 đầu tiên ở Việt Nam. Chiến tích này đã được Tiểu đoàn 84 thuộc Trung đoàn tên lửa 238 Quân chủng Phòng không – Không quân xác lập vào ngày 17/9/1967.
Bia lưu niệm trận địa tên lửa bắn rơi máy bay B52 đầu tiên ở Việt Nam
Bia lưu niệm trận địa tên lửa bắn rơi máy bay B52 đầu tiên ở Việt Nam

 

Cục diện chiến tranh và sự xuất hiện của “Pháo đài bay” B52.

Tháng 6 năm 1966, Giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của quân và dân ta đang đi vào giai đoạn quyết liệt nhất, Bộ Chính trị và Quân uỷ Trung ương đã quyết định thành lập Mặt trận Đường 9 - Bắc Quảng Trị (gọi tắt là mặt trận B5) nhằm thu hút, giam chân một bộ phận của quân Mỹ. Trong khi đó, Mỹ liên tiếp phải gánh chịu những thất bại nặng nề trên chiến trường Việt Nam và chúng nhận thấy B5 là mặt trận rất quan trọng, có ảnh hưởng trực tiếp, toàn diện tới cục diện chiến tranh nên Mỹ đã quyết định tăng cường một đội quân hùng hậu ra đường 9 – Bắc Quảng Trị nhằm xây dựng phòng tuyến mạnh. Để phục vụ cho “chiến lược” này, cuối năm 1966, đầu năm 1967, ngoài những loại máy bay thông thường như AD6, F105, F111 Mỹ đã điều động hàng loạt máy bay B52 ném bom rãi thảm khu vực Nam Bến Hải, mặt trận B5, tuyến vận tải chiến lược Trường Sơn, khu vực Quảng Bình, Vĩnh Linh. Mục đích của Mỹ là nhằm ngăn chặn sự xâm nhập, cắt đứt sự chi viện của hậu phương miền Bắc vào chiến trường miền Nam của ta đồng thời phục vụ âm mưu “Bắc tiến”.

B52 là loại máy bay chiến lược hiện đại nhất thế giới lúc bấy giờ. Với sãi cánh dài 56,39m, tổng chiều dài thân 49,05m và có tầm bay từ độ cao 12.000 đến 16.000m. B52 được trang bị súng máy, tên lửa, các phương tiện dẫn đường, ném bom rãi thảm và tác chiến điện tử, có thể mang tới 30 tấn bom. Khi đi làm nhiệm vụ ném bom, B52 được sự yểm trợ của nhiều lớp hàng rào máy bay tiêm kích, có khả năng tàng hình nhờ “áo giáp điện tử”và triệt tiêu sự phát hiện của ra đa đối phương. Ngoài ra, các tên lửa “quai” phóng ra bay xa hàng trăm cây số và phát tín hiệu giống như B52 để đánh lừa ra đa đối phương và những máy phát gây nhiễu điện tử gắn trên các máy bay tiêm kích và 15 máy riêng cho mỗi chiếc B52. Đặc biệt, trước khi tiến vào mục tiêu, các phi đội F105 và F111 bay tiên phong có nhiệm vụ đánh phá các trận địa tên lửa phòng không và các trạm Ra đa đối phương để mở đường.

Với những tính năng vượt trội như vậy nên B52 được đánh giá là “pháo đài bay” bất khả xâm phạm và có sức tàn phát rất khủng khiếp. Các loại pháo cao xạ của quân ta bắn không hiệu quả. Chỉ tính riêng 3 tháng đầu năm 1967, những tổn thất do B52 gây ra bằng hai năm 1965, 1966 cộng lại, ảnh hưởng lớn đến chiến dịch và giao thông vận chuyển, tác động không nhỏ đến tinh thần của bộ đội và nhân dân ta.

CCB Trung đoàn 238 về thăm lại trận địa củ nhân kỷ niệm 40 năm ngày bắn rơi máy bay B52 đầu tiên ở Việt Nam

Kinh nghiệm từ những lần “bắt hụt” “pháo đài bay”.

Trước sự “bành trướng” của B52, Bác Hồ đã chỉ thị cho đồng chí Đặng Tính, Chính ủy Quân chủng Phòng không – Không quân: “B52 đã ném bom ra miền Bắc, phải tìm cách đánh cho được B52, trách nhiệm này Bác giao cho các chú Phòng không Không quân”.

 Tháng 6/1966, Bộ Chính trị ra chủ trương: “Phải sớm đưa tên lửa vào Nam Quân khu IV để nghiên cứu đánh B52”. Và nhiệm vụ nặng nề này được giao cho Trung đoàn tên lửa 238 tăng cường vào quân khu IV mà trực tiếp là địa bàn Vĩnh Linh tham gia bảo vệ hậu phương chiến dịch và nghiên cứu triển khai đánh B52.

Sau khi nhận nhiệm vụ, Trung đoàn tên lửa 238 phải mất hàng tháng trời, chịu khá nhiều tổn thất do bị địch phát hiện đánh phá mới đưa được lực lượng, vũ khí, khí tài đến khu vực tập kết.

Với địa hình có nhiều ưu điểm nên vào Vĩnh Linh, Trung đoàn 238 đã quyết định chọn Nông trường Quyết Thắng để dựng lên các trận địa tên lửa. Nhờ sự góp sức của hàng trăm dân quân, dân công hỏa tuyến của Vĩnh Linh nên Trung đoàn 238 đã chuẩn bị được 24 trận địa và khu cất giấu bí mật: Sở chỉ huy Trung đoàn ở Vĩnh Chấp, Tiểu đoàn 81 ở đập La Ngà, Tiểu đoàn 83 ở Ngã ba Cổ Kiềng, Tiểu đoàn 5 lắp ráp tên lửa ở Ba Rền và tiểu đoàn 82, 82 ở tuyến sau. Chủ trương hai Tiểu đoàn phía trước đánh B52, hai Tiểu đoàn phía sau làm dự bị, đánh tập trung vào một tốp B52 từ 4 đến 6 quả tên lửa SAM2.

Trong lúc này, B52 liên tục rãi bom gây tổn thất nặng nề cho quân ta. Trước tình hình đó, hai Tiểu đoàn 81 và 83 đã nhiều lần vào sẵn sàng chiến đấu cấp I, và cũng đã thực hiện nhiều chiến thuật như: Nghi binh, cơ động, tạo giã...Có lần bắt được B52 ở cự ly gần, có lần bắt nhầm B52, nhiều lần không bắt được do nhiễu vô tuyến quá nặng. Ngày 15/3/1967, những quả SAM2 đầu tiên được phóng lên nhưng không trúng mục tiêu. Trận địa nhanh chóng bị phát hiện và phải hứng chịu hàng loạt các loại bom, đạn, pháo từ B52 và các loại máy báy chiến thuật khác cùng pháo từ Hạm đội 7, căn cứ Cồ Tiên, Dốc Miếu trút xuống. Bộ đội, dân quân, thanh niên xung phong và khí tài bị thiệt hại khá lớn. Tuy nhiên, những mất mát hi sinh của quân và dân Vĩnh Linh không hề uổng phí vì kinh nghiệm đánh B52 càng được bổ sung.

Bước sang giai đoạn tiếp theo, Trung đoàn đưa 2 tiểu đoàn dự bị lên thay thế hai Tiểu đoàn phía trước. Tiểu đoàn 84 được bố trí ở khu Tây (Nông trường cao su Quyết Thắng), Tiểu đoàn 82 bố trí ở khu Đông Vĩnh Linh. Sử dụng lực lượng và phương án tác chiến là: Đánh độc lập từng tiểu đoàn, tiểu đoàn 84 đánh trước, tiểu đoàn 82 tạo thế đánh liên hoàn. Tuy nhiên, lúc này, do trận địa bị lộ nên chúng ta tiếp tục chịu những tổn thất nhất định, cả bốn tiểu đoàn hỏa lực đều bị thiệt hại. Trước tình hình đó, ta buộc phải dồn toàn bộ lực lượng của Trung đoàn thành một bộ phận hoàn chỉnh đưa về Tiểu đoàn 84 để đáp ứng được nhiệm vụ; điều động tiểu đoàn trưởng Nguyễn Đình Phiên cùng sỹ quan điều khiển Lê Hỷ thuộc tiểu đoàn 82 và một số đồng chí thuộc tiểu đoàn 81 bổ sung cho tiểu đoàn 84, chuyển sang đánh phục kích. Những khó khăn cả chủ quan lẫn khách quan tiếp tục tác động lớn đến quyết tâm đánh B52 của quân ta.

Thời điểm lịch sử, “pháo đài bay” bị tiêu diệt.

15h30 ngày 17/9/1967, mặt trận B5 thông báo sẽ có đợt B52 ra đánh Vĩnh Linh. Tiểu đoàn được lệnh sẵn sàng chiến đấu cấp I. Ba trắc thủ góc tà, cự ly, phương vị sẵn sàng ở tư thế chiến đấu. Sỹ quan điều khiển lệnh cho các ra đa trinh sát hạ cao áp, mở ăng ten thu nhiễu và quản lý chặt chẽ không phận; ra đa điều khiển tên lửa thu nhiễu B52. Bỗng trên màn hình hiện sóng của ra đa chỉ thị mục tiêu xuất hiện tín hiệu ở cự ly 50km về hướng Tây Nam có nhiễu mạnh. Bằng phương pháp so sánh khoa học cùng với những kinh nghiệm từ những trận đánh trước, kíp chiến đấu đã khẳng định đó là B52. Trên mặt sóng của các trắc thủ góc tà, phương vị, cự ly cũng hiện lên những giải nhiễu đậm, nhờ thế mà ra đa điều khiển tên lửa đã nhanh chóng xác định được B52 để bám sát mục tiêu chính xác. Đến cự ly 32km thì sóng phương vị xuất hiện tín hiệu B52 khá rõ.

“Tiêu diệt B52, phương pháp điều khiển đón nửa góc, ngòi nổ vô tuyến, cự ly phóng 32km, 2 quả đạn, giản cách 6 giây”, Tiểu đoàn trưởng Nguyễn Đình Phiên quyết đoán ra lệnh.

Nhận lệnh, sỹ quan điều khiển Lê Hỷ ấn nút phóng hai tên lửa nối đuôi nhau vọt lên không trung. Các trắc thủ điều khiển tên lửa đi đúng quỹ đạo. Khi tên lửa cách B52 10km thì cả ba màn hình hiện sóng đều nhìn rõ tín hiệu B52. Hiệu chỉnh lại nhanh, chính xác. Tên lửa nổ ánh chớp lóe lên tan ra như những hạt cát, lả tả trên màn hình hiện sóng. Mục tiêu chính thức bị tiêu diệt.

Cũng lúc này, đài quan sát của mặt trận B5 thông báo máy bay địch bốc cháy lao xuống phía vùng biển Cửa Việt. Nửa giờ sau đó, các chiến sỹ đảo Cồn Cỏ báo cáo với Ban chỉ huy Đặc khu Vĩnh Linh về việc B52 bốc cháy đâm sầm xuống biển. Quân và dân hai bên bờ sông Bến Hải vui mừng, tin tưởng, tận mắt chứng kiến “pháo đài bay” của Mỹ bốc cháy trên bầu trời Quảng Trị.

Chiến thắng góp phần xoay chuyển cục diện chiến tranh.

Chiến thắng này không chỉ thể hiện sự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của Bộ Chính trị và Bác Hồ mà còn khẳng định rằng: Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước tất yếu phải đối đầu và đánh thắng B52 của địch trên miền Bắc; quyết tâm sớm đưa tên lửa vào Vĩnh Linh nghiên cứu và đánh B52. Việc ta đánh rơi B52, loại vũ khí chiến lược của địch ở ngay giới tuyến Vĩnh Linh, tiếp giáp với mặt trận Đường 9 đã có ý nghĩa chính trị sâu sắc, thể hiện rõ quyết tâm và khả năng đánh bại âm mưu mở rộng chiến tranh bằng không quân và hải quân của đế quốc Mỹ ra miền Bắc cùng với các cuộc phản công ở miền Nam. Bên cạnh đó đã góp phần hạ thấp uy thế của “Không lực Hoa Kỳ” nói chung và “Pháo đài bay B52” nói riêng”.

Những dấu tích còn lại của trận địa tên lửa năm 1967 tại xã Vĩnh Khê, Vĩnh Linh

 

Di tích địa điểm tên lửa đầu tiên bắn rơi máy bay B52 đầu tiên ở Việt Nam đã được Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích cấp Quốc gia theo Quyết định số 3998/QĐ – BVHTTDL ngày 10/11/2010.

Tác giả bài viết: Thành Nam - Khánh Ly

 Tags: n/a

Tổng số điểm của bài viết là: 20 trong 4 đánh giá

Xếp hạng: 5 - 4 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây